Ögrenmeye
karsi istekli ve ögrenme için gerekli yeteneklere sahip olma, ögrenmede basariyi
etkileyen en önemli etmenlerdir. Ancak, bazi yetenekli ögrencilerin yeterince
çaba gösterdikleri halde bekledikleri verimi alamamaktan yakindiklari
görülmektedir. Bu durum genellikle çalisma yöntemlerini kazanamamis olmaktan
ileri gelmektedir. Verimli ders çalisma ve etkin ögrenmenin en temel kosulu bu
konuda istekli ve kararli olmaktadir. Isteklilik ve kararlilik, çalisma
davranislarinizi olumlu olarak etkileyerek verimli ders çalismanizi ve etkin
ögrenmenizi saglayacaktir. Ikinci olarak yapmaniz gereken, kendi kosullariniza
göre bir çalisma sistematigi gelistirmek ve sistematik içerisinde olumlu ders
çalima aliskanliklari kazanmaktir. Her bireyin kisilik yapisi, algilama
özellikleri farkli oldugundan, gelistireceginiz bu sistematigin kendinize uygun
olmasina özen göstermelisiniz.
Insan, hangi limana gidecegini bilemezse hiçbir rüzgar onun için yararli olmaz.
Seneca
Basariya giden yolda ilk adim, kendinize açik seçik bir amaç (hedef) belirlemek.
Çabanin ve zamanin en ekonomik biçimde kullanilmasinin ön sarti çalisma
saatlerinin bir programa baglanmasidir. Bir ögrenci okulda geçen saatlerinin
disinda kalan saatleri ayirmalidir. Çalisma, eglenme ve dinlenme zamanlarini
düzenli bir programa baglayamayan bir ögrenci, zamanin çogunu arkadaslariyla
gezip tozarak, surada burada oyalanarak geçirme egilimi gösterebilir. Düzenli
bir çalisma programi yapmak belli saatlerde bile islerin yapilmasi
aliskanliginin kazanilmasini saglar. Çalisma zamaninin günün belli saatlerinde
olmasi kisiyi çalisma için hazirlik yapmaya sevk eder. Örnegin her gün saat
15:00 - 18:00 arasini çalismayi ayirmis ve bunu bir süre düzenli bir biçimde
uygulamis olan bir kimsede artik saat 15:00 ile ders çalisma eylemi arasinda bir
çagrisim bagi kurulmus olacaktir ve hergün saat 15:00 ona çalisma saatini
hatirlatacaktir. Hatta bu aliskanlik daha da yerlesirse kisi saat 15:00 olunca
ders çalismak için bir iç gerilim duyacak. Bunu yapmazsa rahatsiz olabilecektir.
Verimli Ders Programi Nasil Hazirlanir ?
Zamanini verimli kullanmak isteyen ögrenciler, öncelikle TV seyretmek,
arkadaslariyla bulusmak kendine zaman ayirmak gibi ugraslarla ders çalismak
arasinda seçim yapmak durumundadirlar. Bu seçimi yaparken dikkat edilmesi
gereken önemli nokta, bunlardan hangisinin öncelikli oldugunun bireyce saptanmis
olmasidir. Ders çalisma programi yapmadan önce, zamaninizi nasil kullandiginizi
çok iyi bilmelisiniz. Burun için, bir not defteri edinmeli ve bu deftere, uyanma
ile ögle yemegi arasi, ögle yemegi ile aksam yemegi arasi, aksam yemegi sonrasi
ile uyku arasi neler yaptiginizi not etmelisiniz. Ancak bu saptamalariniz
isiginda, kendinize uygun bir ders çalisma programi hazirlayabilirsiniz.
Bir ders çalisma programi hazirlarken, sunlara dikkat etmelisiniz:
* Aylari gösteren takvim edinmelisiniz.
* Ders çalismaya ayirmayacaginiz günleri (tatil, bayram vs.) isaretlemelisiniz.
* Kendinizi bir hafta gözlemlemeli, en çok hangi zamanlarda verimli ders
çalistiginizi saptamalisiniz.
Günlük program yaparken su noktalara öncelikle yer vermelisiniz:
* Uykudan uyanis saati
* Kahvaltinin bitis saati
* Okul ya da dershaneye gidis gelis saatleri
* Yolda geçen süre
* Yemek için verilen aralar
* Çalisma için ayirdiginiz süreler (baslama ve bitis saatleri)
* Dinlenme, eglenme, TV seyretme gibi ugraslar için saptanan zamanlar
* Tekrarlar için ayrilan zamanlar
* Ev ödevlerine ayrilan zaman
* Uykuda geçen süre
Planli Çalisma: Hangi dersi ne kadar ve ne zaman çalisabileceginizi, zamani en
verimli sekilde nasil kullanacaginiz belirlemektir.
En kullanisli çalisma plani, haftalik çalisma planidir. Bu plani yaparken dikkat
etmeniz gereken en önemli unsur, ders çalismanizi engelleyecek etkenlerin en az
oldugu saatleri saptamaktir.
* Ögrencinin kendi kisiligine en uygun çalisma yeri ve saati seçilmelidir.
* Her ders için yapilmasi gereken ders yükü hesaplanmali, en az "iyi" puan almak
için ne kadar çalisilmasi gerektigi tahmin edilmelidir.
* Öncelikle en zor gelen dersten çalismaya baslanmali, bu ders için hergün belli
bir çalisma süresi ayrilmalidir. Baslangiçta zor gelen ders için en fazla süre
ayrilmali; derse karsi yeterli istek olusturulmalidir.
* Ders çalismak için belirli bir yer ayrilmali ve bu yer çalismanin disinda,
baska hiçbir is için kullanilmamalidir. Eger bu yerin baska isler için de
kullanilma zorunlulugu varsa bazi ufak degisiklikler yapilabilir. Örnegin; yemek
masasinda çalisacaksa yemek yeme ve çalisma esnasinda masaya farkli örtüler
serilebilir.
* Çalisma yeri, ders çalismaya uygun olmalidir. Örnegin: yatakta çalismak yerine
masa basi, kütüphane tercih edilir.
* Ders çalisma miktari konusunda kurallari belirlemek gerekir. Bu kurallar
çalisilacak malzemeye ya da zamana göre ayarlanmalidir. Örnegin "matematikten 10
yeni testi defterime çözmeden masadan kalkmayacagim. "veya "hergün 2 saat
matematik çalisacagim..." gibi.
* Ögrenci kisildigi zaman çalisma yerinden ayrilmalidir. Ama kendinize
ayrilmadan önce küçük bir bölüm daha bitirmek ya da bir iki dakika daha masada
kalmak sartini koymalisiniz. Örnegin: 5 dakika daha çalisip veya iki test daha
çözüp su içmeye gidecegim... gibi.
* Çalisma ortami dikkat dagitici ögelerden arindirilmali ve çalisma için gerekli
malzemeler hazir bulundurulmalidir. Örnegin: Cografya çalisirken atlas ne kadar
gerekli ise; ayni anda masada spor mecmuasinin bulunmasi da o derece dikkati
derse vermeyi güçlestirebilir.
* Çalisma süresi yavas yavas artirilmalidir. Dikkati 10 dakikada dagilan ve
halay kurmaya baslayan bir ögrenciden bir saat masadan kalkmamasini beklemek
gereksiz bir zorlama olacaktir.
* Çalisma ve basarma hedefleri baslangiçta ulasilabilinecek düzeyde tutulmalidir.
Ögrenci kapasitesinin üzerinde çalisma yükünün altina girerse, sikilip
programdan vazgeçebilir. Uyarici kontrolü gelistirmek zaman alan bir olaydir.
Mantikli bir planlama veya planda bazi degisiklikler yaparak programi sürdürmek,
tamamen birakmaktan daha iyidir.
UNUTMA !
Önceden ne kadar çalisacagini belirlemezsen çalisma sonunda çok az sey
hatirlarsin ....
Çalisma zamani gibi çalisma yerinin de belli olmasi, verimli çalisma için
gerekil kosullardan biridir. Çalisma yerinin sade dösenmis iyi isilmis sessiz
bir yer olmasi iyi olur. Ne var ki, birçok ile bugün ancak tek bir odayi
isitabildigi için ayri bir çalisma odasina sahip olma imkani pek az ögrenciye
nasip olan bir lükstür. Bu durumda ögrenci oturma odasinin belli bir kösesini
çalismak için ayirabilirse çok iyi olur. Bu çalisma yerinde ders kitaplari,
sözlük, atlas, ansiklopedi gibi yardimci kaynaklar, cetvel, gönye gibi ders
araçlari elini attigi yerde bulabilecegi sekilde yerlestirilebilir. Böyle
düzenlenmesi çalisma ortama ile ders çalisma davranisi arasinda bir çagrisim
bagi kurulabilir ve her zaman ders çalistigi yere oturan kisi ders çalisma
davranisi arasinda bir çagrisim bagi kurulabilir ve her zaman ders çalistigi
yere oturan kisi ders çalisma geregini duyabilir. Yatarak divanda uzanarak
çalismayi gerektiren islerin yürütülecegi yerler degildir. Ancak roman ya da
gazete okumak, siir ya da yabanci dilde sözlük listesi ögrenmek gibi etkinlikler
kisa zaman araliklarla ve gürültülü ortamlarda beklerken yapilabilecek islerdir.
Bu gibi zaman araliklarinin bos geçirilmeyip daha az bir zihinsel çalismayi
gerektiren okumalarla ve ögrenilenlerin tekrarlanmasi ile degerlendirilmesi
yararli olur.
DAHA ETKILI DERS ÇALISMAK IÇIN YAPILABILECEK DÜZENLEMELER
* Mümkün ise hergün ayni masada ders çalismaya baslayin.
* Ders çalisilan yerde dersten baska hiçbir sey yapmayin.
* Masayi soba veya kaloriferden uzak, fazla sicak olmayan bir yere kurun.
* Derse baslamadan önce çalisilan odayi havalandirin.
* Derse çalismadan önce fazla karbonhidratli yiyecekler (Ekmek, makarna, kek...
gibi) yemeyin.
* Mümkün oldugunca gürültüsüz bir yerde çalisin.
* Çalisilan yer ne rahat ve ne da çok rahatsiz edici bir yer olmamalidir
(Sandalye fazla yumusak veya fazla sert olmalidir).
* Ders araçlari ihtiyaç duyuldugunda hemen alinabilecek bir yerde olmalidir.
* Masanin üstünde sadece çalisirken gerekli seyleri bulundurun. Diger seyleri
mutlaka kaldirin.
* Daha önceki islediginiz, konulari, mutlaka çalisma programi dahilinde
zihninizde canli tutmalisiniz. Konular belli bir sistem içerisinde
çalisilmalidir.
ÇALISMA SÜRESI
Bir ögrencinin bastan sona kadar dikkatli ve etkinligini koruyarak
sürdürebilecegi uzunluktaki süre o ögrenci için en uygun çalisma süresidir.
Sürenin çok olmasi verimliligin azalmasina neden olur. Bunun yerine, böyle uzun
çalisma süresinin bir kismi baka bir etkinlige ayrilarak daha verimli bir
sekilde kullanilabilir.
Aralarinda uzun dinlenme süreleri bulunan kisa süreli çalismalar ise, uzun
dinlenme sirasinda kazanilmis bir çok bilgi ve becerinin unutulmasi ve meydana
gelene bu kayip yüzünden konuya isinmak zorlastigindan etkili ve verimli bir
çalisma yöntemi degildir.
Bundan baska, çalisma ve dinlenme sürelerinin orani, ögrenilecek parçanin türüne
göre degisir. Içerigi bakimindan kavranmaya, dikkatli bir çözümleme ve yeniden
bütünlestirmeye gerek gösteren konularda çalisma süresinin uzun olmasi gerekir.
Olgulari ve onlarin arasindaki yasa ve ilkeleri kavramayi gerektiren konulari
ögrenmek için dikkatin uzun süre belli bir noktada yogunlastirilmasi sarttir.
Örnegin tarih, cografya, biyoloji gibi dersler, birbirlerinden kopuk olaylar ve
olgular siralanmis olarak ele alinirsa konularin, ayrintilara önem verilen ve
ardindan dinlenme sürelerinin oldugu çalisma olacaktir.
Olaylarin nedenlerinin arastirilmasi, olgularin arkasindaki ilke ve yasalarin
anlasilmasi, geçmise bakarak gelecege iliskin tahminler yapilabilmesi çok daha
derin inceleme ve düsünmeyi gerektirir. Örnegin, tarih dersinde Osmanli
Devleti"nin duraklama dönemindeki siyasal olaylarin kronolojik sira ile
ögrenilmesi isteniyorsa kisa süreli alistirmalar olumlu sonuç verir. Ama
duraklamanin siyasal ve ekonomik nedenleri, duraklama döneminde ülkenin siyasal
ve ekonomik durumu ve bunun daha sonraki dönemlere etkilerinin arastirilmasi ve
ögrenilmesi daha uzun süreli bir çalismayi gerektirir.
Çalisma ve dinlenme sürelerinin uzunlugu yasa ve konuya bagli olmakla birlikte
ara vererek çalismanin her zaman tek parça ve daha yogun çalismadan daha iyi
sonuç verdigini söyleyebiliriz. Uzun ve tek parça çalisma sürelerinde ilgi
azalir ve yorgunluga neden olmaktadir (Kisa ve bitirilmis is, uzun isten daha
çok kisiyi güdüler. Ayrica, dinlenme süresinde zihin ögrenilen konuya mesgul
olmaya devam eder. Bu da dogru tepkilerin yerlesmesine, buna karsilik yanlis
tepkilerin unutulmasina yardim eder. Bu bakimdan zaman zaman ara vererek çalisma,
yogun çalismadan daha etkili bir ögrenmeye olanak verir.
Ders çalisma planinizi dengeli yapiniz, belli derslere agirlik vererek
digerlerini ihmal etmeyiniz.
Ders çalisma programinizi üç asamada hazirlayiniz.
1. Asama: Her dersten çalismaniz gereken konulari saptayiniz.
2. Asama: Çalismaniz gereken dersleri ve konulari haftanin günlerine bölerek
yerlestiriniz.
3. Asama: Okuldan gelis zamani ile uykuya yatis saati arasinda kalan çalisma
sürenizi hesaplayiniz.
* Ayni türden dersleri pespese çalismayiniz.
* Günlük çalisma sürenizi 4-5 saat olarak belirleyip, bunu ihtiyaca göre azaltir
ya da artirabilirsiniz.
* Planinizda derslere vereceginiz çalisma sürelerinin dersin özelligine ve
dersteki basari durumuna göre ayarlayiniz.
* Tekrar için ayarladiginiz saatleri, ilgili dersin sinifta ögrenildigi zamanina
yakin olarak düzenleyiniz.
* Çalisma planinizdaki derslerinizi mümkün oldugunca günün ayni saatlerine
yerlestiriniz.
* Planinizda televizyon, müzik, arkadaslik, kitap okuma gibi etkinliklerle, ders
çalisma saatlerini birbirinden ayiriniz.
Sabir ve zaman: Iste benim güçlü askerlerim.
I. Tolstoy
Nasil bir zamanlama ders çalisirken size en yüksek verimi saglar?
Ders çalismada en yüksek verimi elde etmek için ögrenme seanslarinin 45"
dakikalik bölümlere ayrilmasi gerekir. 45 dakika ders çalistiktan sonra mutlaka,
5 dakika çalistiginiz konulari gözden geçirmelisiniz. Her çalisma seansindan
sonra da 10 dakikalik bir dinleme arasi vermek dogru olur; 10 dakikalik dinlenme
aralarinda beden gevser, zihin ögrendiklerini saglamlastirir.
BASARININ KOLAY - EN KISA YOLU ÇALISMAKTIR!
Hiç ara vermeden çalismaya kalkarsaniz. "algilama gücü" bir süre sonra düsmeye
baslar. Çok ara vererek çalismayi devam ettirmeye kalkarsaniz, bu kez de
hatirlama egrisi hizla düsmeye baslar.
Uyku saatinde iyi uyu ders saatinde uyuma!..
Uyku sirasinda hatirlama mekanizmasi daha az rahatsiz edilmektedir.
Ögrendiklerinizi, uykuda daha yavas; uyanirken daha hizli unuturuz. Ögrenme
üzerinde en az bozucu etkiyi yapan etkinlik "uyku"dur. Eger bir seyi kalici
olarak ögrenmek istiyorsaniz, uyumadan önce küçük bir tekrar yapmanizda büyük
ayda vardir.
UNUTMA !
Böylece daha az unutursunuz.
ÖGRENME BECERISI KAZANMA
1. Baslangiçta süratten çok isin dogru bir biçimde ögrenilmesine agirlik
verilmelidir. Eger bir tepki yanlis ögrenilmisse alistirmalar yanlisin
yerlesmesine hizmet eder. Örnegin; yabanci dilde bir sözcügün yazilisinin yanlis
ögrenilmesi ve bu haliyle tekrarlanmasi ileride dogrusunu ögrenmeyi
güçlestirecek kadar yerlesebilir.
2. Ögrenilecek parçayi önce bir bütün olarak algilamak, sonra onu herbiri kendi
içinde anlami bir bütün olusturarak parçalara ayirmak, her parça üstünde ayri
ayri alistirmalar yapmak olur.
UNUTMA!
Herhangi bir bilgiyi zihne kazandirmanin en iyi yolu bunu bir bütün olarak
kavramaya çalismaktir. Böylece eldeki metin veya konu bir bakista kavrami, canli
kalir; daha kolay hatirlanir.
3. Kazanilan beceri bir parçanin ezberlenmesi ise, bu is için ayrilan vaktin bir
bölünün okunan parçanin ezberden tekrarina ayrilmasi, verimi arttirici bir
yoldur. Çünkü okudugunu sonra tekrarlayacagini bilen kimse daha dikkatli olur.
4. Bir beceri için alistirma yapan bir kimse, baslangiçta gözle görülür bir
gelisme ve ilerleme gösterebilir. Hatta kisi artik yapabileceginin sonuna
geldigine inanabilir. Alistirmalar devam ederken böyle hiçbir ilerlemenin
görülmedigini anlar; yorgunlukta, ilgi ve istek azalmasindan ileri gelmis
olabilir. Bu durumda çalismalara bir süre ara vermek, hem yeni bir istek ve
enerji kazanmaya hem de dinlenme arasinda becerilerin bütünlesmesine olanak
verir.
UNUTMA!
Basarinin en kolay, en kisa yolu çalismaktir.
NASIL ÖGRENIRIZ ?
"Fakir bir adama balik verirsen, o gün için doyar. Ona balik tutmayi ögretirsen,
hergün doyar"
Insan zihni dakikada 600 kelimelik bir konusma hizin alma kapasitesine sahiptir.
Normal bir konusmanin hizi dakikada 150 kelime civarinda olduguna göre, dinleme
esnasinda, zihnimizde, her dakika için 450 kelimelik bir bosluk kalmaktadir.
Iste bu bosluk, dikkatin dagilmasini kolaylastirir, adeta tesvik eder. bunun
önüne geçmek için, zihni bir noktada yogunlastirmak gerekir. Örnegin; yüksek
sesle okuma, okurken önemli yerlerin altini çizme, okudugumuz önemli yerleri
zihinden tekrar etme ve dersi dinlerken not tutma zihnimizi yogunlastirmamiza
yardim eder.
Yüksek sesle okumanin
Yüksek yarari var!
Yüksek sesle okuyun! Okudugunuzu belleginizde yüksek sesle tekrarlayin!
Çevrenizdeki kosullar sayet yüksek sesle okumaniza olanak vermiyorsa, bu durumda
elinize bir kalem ve kagit alarak, okudugunuzu yazin veya özet çikarin. Bu da
iyi bir yöntemdir.
Kalici bilgi için derste not tutun.
Derslerini düzenli takip eden ögrenci, dersi iyi dinleyip düzenli not da
tutuyorsa sinavlarla ilgili ipuçlarini elde etmistir. Bazi ögretmenler ders
anlatirken ses tonlari ile önemli olan bölümleri hissettirirler. Dersi iyi
dinleyen ögrenciler bu bölümleri hemen yakalar ve degerlendirir. Not tutmak,
derse aktif katlimi ve dikkat arttirmayi saglar. Konuyu dinlerken tutulan
notlar, konularin akilda kalmasini kolaylastirir. Derste tuttugunuz notlari
sonradan temize de çekebilirsiniz. Böylece konulari yeniden yorumlayabilir,
ayrintilar üzerinde çalisabilirsiniz. Bu çalismayi hemen dersi izleyen günlerde
yaparsaniz ögrenilenler akilda daha iyi kalir.
Kisaca; Okumanin % 20"si
Okuyup, sonradan dinlemenin % 40"
Okuyup, dinledikten sonra yazilan % 60"i bellikte kalir.
Unutmaya karsi en iyi ilaç:
Tekrar............. Tekrar................ Yine Tekrar!
Düzenli tekrar yapmayan ögrenci, daha önce ögrendigi bilgiler çok az
hatirlayacagi için, bilgiler arasindaki baglantiyi kurmakta zorlanir ve verimi
düser. Bu da zaman ve emek kaybidir. Kisir döngüye ve umutsuzluga yol açar.
Düzenli tekrar tekniklerinin uygulanmasiyla, daha çok seyi hatirlamak mümkündür.
Sistemli bir tekrar programi sizlere, su çok önemli 3 seyi kazandirir.
1 Ögrenme
2 Düsünme
3 Hatirlama
Ama dikkat!
Insan ögrendiklerini çok çabuk unutur.
% 100 ögrendigimiz bir seyin (ki bu mümkün degil) 20 dakika içerisinde yarisini,
60 dakika içerisinde % 70"ini gün sonunda da % 80"ini unuturuz. Ama unutma
hiçbir zaman O düzeyine inmez.
Unutmayi engellemek için çalisma aralarinda zihinsel tekrar yapma, düzenli not
tutma ve tekrar amaçli özetler çikarma, aksam yatmadan önce yaptiginiz kisa
tekrarlar ögrendiginiz bilgilerin kaliciligini attiracaktir.
En çok neleri unuturuz ?
* Adlar,
* Rakamlar ve tarihler,
* Istenmeyen seyler,
* Zor ögrenilmis, tam olarak kavranmamis konular,
* Inançlarimiza ve ön yargilarimiza ters düsen (garip) gerçekler,
* Kisa sürede ve zorla ögrenmek zorunda kaldiklarimiz,
* Basarisizliklarimiz,
* Ögrenmeye çalismadan rastgele edindigimiz bilgiler,
* Ögrendikten sonra üzerinde yeterince düsünmedigimiz konular,
* Yorgun, hasta, isteksiz ve sikintili anlarimizda ögrenmeye çalistigimiz
bilgiler,
* Uzunca bir sürede çalisarak, ara vermeden ögrenilenler,
* Anlayamadigimiz, bize "anlamsiz" gelen seyler
UNUTMA
Basarmak için unutmayi unutmalisiniz !
Verimli Çalismayi Engelleyen Tuzaklar.
(Lütfen azaltmaya çalisin!)
* Gözlerini yapamadiklariniza çevirmek
* Müzik esliginde çalismak
* Zorlanilan derslerin dislanmasi,
* Asiri kaygi (güvensizlik)
* Yatarak (uzanarak) çalismak,
* Çalisma aninda hayallere dalmak,
* Çalisma aninda hayallere dalmak,
* Uzayip giden telefon konusmalari yapmak,
* Motivasyon noksanligi, Isteksizlik.
* Günlük ayrintilara bogulmak,
* Çalismayi tamamlamadan birakmak,
* Amaçlarin özellikelrin belirlenmesi,
* Arkadaslara "hayir! Diyememek,
* Televizyona takilip kalmak,
* Dersler, konular hakkinda yetersiz bilgi sahibi olmak,
* Düzenli tekrarlar yapmamak
* Plansiz programsiz çalismak,
* Kendinizi baskalariyla kiyaslamak,
* Zamani denetleyememek,
* Çevrenizin sizden beklentilerinin yüksek olmasi,
* Sinav bilgi ve tekniklerini yeterince bilmemek,
* Çalisma aninda uygun dinlenme araliklarini vermemek,
* Yanlislardan ders almamak, noksanlari gidermemek,
* Çözümlenemeyen ailevi veya kisisel sorunlar içinde bogulmak,
* Fazla dis açik olmak,
UNUTMA!
Bosa geçen zaman geleceginizdir.
