Etkili çalismak; zamani, belirlenmis amaçlar ve saptanmis incelikler
dogrultusunda programli olarak kullanmaktir. Etkili çalisma programi içinde
eglenmeye, dinlenmeye, aileye, sevdiklerine zaman ayirmaya ve hobilere daima yer
vardir.
Basarili olabilmek için, mutlaka amacin açik ve net bir taniminin yapilmis
olmasi, buna inanmasi ve bu amaca yönelik programlarin yapilmasi ön sartlardir.
Günlük ve haftalik programlar içinde amacina zaman ayirmayan kisi amaç sahibi
degil, hayal sahibidir.
Unutmamak gerekir ki; basarili insan, belirledigi amaçlarina belirli bir zaman
dilimi içinde ulasmis olan kisidir. Hiç kimse, dünya üzerinde dogmus tek bir
insan bile basarisiz olmak için yada otomatik olarak basarmak için dogmadi.
Bazen su yada bu kisi için, "dogustan sansli" deriz. Fakat isin iç yüzüne
bakinca öyle olmadigini biliriz.
Potansiyelinizin farkina varin!
Bugünden baslayarak dilerseniz, yasaminiza hayal edilemeyecek seyler
yapabilirsiniz. Geçmiste nerede oldugunuz, yol boyunca karsilastiginiz sorunlar,
kültürünüz veya kültür eksikliginiz, egitiminiz yada egitim eksikliginiz hiçbir
fark yaratmaz.
Yapamamlardan kurtulun!
Yapabileceginiz çok sey var. Yapmak istediginiz her neyse, "onu" yapmanizi
engelleyen tek sey, programlarinizin içinizde yarattigi olumsuz inançlardir.
Zamanla "yapamayacaginiz" inancini kabul ettiniz ve programladiniz. Peki "yapamamlardan"
nasil kurtulursunuz? Bu sorunun cevabi basit gelebilir. Eger geçmiste
yapamayacaginiza inandiysaniz, bundan vazgeçin. Buna inanmayi terk edin! Bir
tercih yapin. Yapabileceklerinize inanmaya balayin ve yapamayacaginiza inanmayi
terk edin.
Hiç kimse sizden suyun üzerinde yürümenizi, kurusunu altina dönüstürmenizi veya
bir gecede zengin olmanizi beklemiyor. Hiç kimse imkansizi yapmanizi istemiyor.
Bizi engelleyen çevremiz degildir. Kendimize olan inançsizligimizdir. Kendi
kendimizden süphelerimiz, potansiyelimizin kapilarinda bekleyip, önümüzde uzanan
güzel bir gelecege dogru adim atmaktan bizi alikoyar.
Basarinin dört basamagi vardir.
1- Ne istedigini bilmek
2- Harekete geçmek
3- Yaptiklarinin sonuçlarini fark etmeyi ögrenmek
4- Pesinde oldugunuz sonuçlari alana dek davranislarinizi degistirmeye hazir
olmak.
Virgilius" un dedigi gibi; "Bir sey yapmazsaniz, hiçbir sey elde edemezsiniz! "
ÇALISMAYA BASLAMAK
Çalismaya baslamak için oturan bir insanin dikkatini dagitan faktörler ya
çevreden gelir veya kisinin kendi zihninden kaynaklanir. Bu sebeple çalisma
ortaminin belirli özelliklere sahip olmasi ögrenmeyi kolaylastirir ve çalismak
için ayrilan zamandan en üst düzeyde yarar saglanmasina imkan verir.
Çalisma ortami mutlaka dikkati dagitacak etkenlerden arindirilmalidir. Ses,
baska insanlarin varligi radyo, televizyon ve el altinda gazetelerin varligi
çalismayi engeller.
Mümkünse çalisma odasi özel olarak dösenmelidir. Ancak içinde bulunulan sartlar
göz önüne alinacak olursa çogu kisinin böyle bir imkani olmayabilir. O zaman da
bir çalisma kösesi hazirlamak çok yerindedir. Bir çalisma kösesi, en az üzerinde
yazi yazabilecek bir masa ve gerekli olan kitaplarin, notlarin, kagitlarin,
kalemlerin vb. malzemelerin konabilecegi bir ilave alandan olusur.
Bu konuda en önemli nokta çalisma kösesinde daha farkli islerde de
kullaniliyorsa çalismaya baslarken temel bir degisiklik yapilmasi geregidir.
Örnegin yemek masasi çalisma masasi olarak kullaniliyorsa, mutlaka örtüsü
degistirilmelidir. Bu degisiklikler masanin artik farkli bir amaçla
kullanilacagi yönünde "uyarici" rolü oynar.
Çalismayi, çalisma alanin disina kaydirmamak gerekir. Bir baska odada çalismak,
koltuga geçerek "tekrar yapmak" yerine, bütün bu faaliyetleri çalisma masasinda
ve sandalye üzerinde yapmakta fayda vardir.
Çalisma ortamina ait düzenlenmelerin can alici noktasi, belirli bir çalisma
alani ile çalisma davranisi arasinda "sartli refleks" türünden bir iliski
kurmaktir. Çünkü böyle bir aliskanlik kazanildigi takdirde, çalisma ortamina
dönmek kendiliginden çalisma davranisini baslatir.
ÇALISMAYI SÜRDÜRMEK
Zihin dagilmasina yol açan sebepler içten ve distan kaynaklanabilir.
Zihnin dagilmasina yol açan iç sebepler;
HAYAL KURMAKØ
ENDISELEREØ
KAPILMAK
Hayal kurmak, çalismaya baslayan bir ögrencinin çalismasini engelleyen, ve en
sik karsilasilan durundur. Çalismaya basladiginizda hayalleriniz sizi içine
aliyor ve çalismanizi engelliyorsa size iki farkli yol önerecegiz;
Birincisi böyle bir durumla karsilastiginizda kurmakv
istediginiz hayali kendinize bir ödül olarak verin. "Ders çalisma seansim
bittigi zaman 10 dakika hayal kuracagim" deyin, eger iç disiplini kuvvetli bir
ögrenci iseniz , çalisma motivasyonunuz aratacaktir. Bu taktirde kendinize hak
ettiginiz ödülünüzü zevkle verin ve hayalinizi zevkle kurun.
Dersv
çalisirken hayale dalarsaniz ve bunu kendinize ödül verecek sekilde
erteleyemiyorsaniz ikinci önerimiz kurdugunuz hayale devam etmeniz ve
bitirmenizdir. Hayallerinizi birden bire keserseniz bir süre sonra onlari
düsünmeye baslamaniz kaçinilmasidir.
Bes -on dakika gibi makul bir süre sonra derse dönemediginizi fark ederseniz
yerinizden kalkin, yürüyün, hafif fizik egzersiz hareketleri yapin, kendinizi
zihninizi ve havanizi degistirin.
Zihin dagilmasina yol açan bir baska sebep endiselerdir.
"Bu sinavda basarili olabilecek miyim?"
"Ya basaramazsam annemin-babamin yüzene nasil bakacagim?"
"Arkadaslarim benden çok çalisti, ben hazirlanamadim."
"Çalisacak bunca konu var, hiç zaman kalmadi mahvoldum, hapi yuttum."
Bu noktada basite indirgenmis bir formül olarak kendi kendinize su sorulari
sormaniz gerekir;
"Bu düsünceler benim çalismamami kolaylastiriyor mu ?"
"Bu düsünceler amacimiza hizmet ediyor mu?"
Bu sorulara cevap verecek cevap "HAYIR" olduguna göre yapilacak olan bu
düsüncelerden uzaklasip çalismaya yönelmektir.
HAFIZA VE TEKRARLAMA
Ögrendikten hemen sonra hafizanin ulastigi yüksek noktada uygun ve düzenli
tekrarlarin yapilmasi, hatirlama miktarini en yüksek düzeyde tutmaya imkan
verir. Bunu saglamak için hatirlanan miktarin hemen düsmeye baslayacagi noktada
düzenli tekrarlardan olusan bir programin uygulanmasi gerekir.
Örnegin; ilk tekrar 20-40 dakikalik bir ögrenme seansinin sonunda yapilmali ve
10 dakika sürmelidir. Bu tekrar hatirlanan miktarin bir gün daha ayni düzeyde
kalmasini saglar. 2-4 dakika sürecek ikinci tekrar 24 saat sonra yapilmalidir.
Bundan sora bilgi hafizada bir hafta kadar saklanir. Bir hafta sonra yine 2-4
dakika sürecek üçüncü tekrar yapilmalidir. Dördüncü tekrar; bir ay sonra 2-4
dakikalik bir süreyle yapildiktan sonra, bilgiler uzun süreli hafizaya geçer, ve
son derece kuvvetli bir biçimde yerlestirilmis olur.
Böyle düzenli tekrarlarla yerlestirilmis bilgi kisisel telefon numarasi kadar
saglamdir ve yeniden ortaya çikarmak için çok küçük bir ipucu yeterlidir.
Düzenli tekrar yapmayan bir insan, ögrenmek için harcayacagi gayreti ziyan eder.
Ve kendisini sora sokar.
Gerek çalisma programini yaparak, gerek tekrar programini yaparken arkaya arkaya
gelecek derslerin mümkün oldugu ölçüde birbirinden farkli olmasinda yara vardir.
Felsefe, sosyoloji ve matematik fizik gibi kavramlari açisindan birbirine
benzeyen derslerin arka arkaya konmasi ögrenmeyi zorlastirir.
Ögrenme üzerinde en az bozucu etkinlik yapan sey uykudur. Bu sebeple bir ögrenci
yatmadan önce 10 dakika süreyle o gün isledigi dersleri tekrarlayarak uyguya
geçer. Ve sabahleyin de güne bir gece önce yapmis oldugu 10 dakikalik tekrari
yaparak baslarsa, çalistiklarini korumak açisindan çok önemli bir avantaj
saglamis olur.
ÇABUK UNUTULANLAR & ZOR HATIRLANANLAR
1. Tam anlasilmamis konular.
2. Rakamlar ve isimler.
3. Bilinçsizce, rast kele ögrendiklerimiz.
4. Araliksiz, uzun süre çalisma ile ögrenilenler.
5. Tekrarlanmayan bilgiler.
6. Mutsuz anlarda ögrendiklerimiz.
7. Istenmeden zorunluluk hissiyle ögrenilenler.
8. Düsünülmeden ezberlenenler.
9. Inançlarimiza ders düsen bilgiler.
10. Degisken zaman ve her yerde ögrenilenler.
11. Olumsuz - mutsuzluk veren bilgiler.
12. Soyut, iliskilendirmenin zor oldugu bilgiler.
13. Uykusuzken ögrendiklerimiz.
14. Basarisizligi çagristiran bilgiler.
15. Ilgi ve bilgi alanimiza girmeyen bilgiler.
16. Bir ise yaramayacagina inanilan bilgiler.
17. Stresli bir durumda ögrenilenler.
18. Çagrisim iliskileri zayif bilgiler.
19. Önemsiz oldugu düsünülen bilgiler.
20. Pasif dinlenme ile ögrenilenler.
KOLAY HATIRLANAN & AZ UNUTULAN BILGILER
1. Kisiye anlamli gelen, tam anlasilmis bilgiler.
2. Rakamlar ve ismiler.
3. Bilinçli olarak hafizaya kaydedilenler.
4. 45 d k (ögren)+5 dk (tekrar)+10 dk. (dinlen) ile ögrenilenler.
5. Çok tekrarlanan bilgiler.
6. Mutlu, neseliyken ögrenileler.
7. Isteyerek, yüksek motivasyonla ögrenilenler.
8. Üzerinde düsünülerek ögrenilenler.
9. Düsüncelerimizi onaylayan bilgiler.
10. Hep ayni zaman ve yerde ögrenilenler.
11. Olumlu çarpici, ilginç renkli bilgiler.
12. Somut baglandilar kurulabilecek, görsel bilgiler.
13. Uykudan önce ögrenilip, sonra tekrar edilenler.
14. Kisiye basariyi çagristiran bilgiler.
15. Ilgi ve bilgi alanimiza giren bilgiler.
16. Nerede, ne zaman, nasil kullanilacagi bilinen bilgiler.
17. Stressiz bir ortamda ögrenilenler.
18. Ögrenilmis bilgiler ile çok çagrisim yapan bilgiler.
19. Önemli oldugu düsünülen bilgiler.
20. Aktif dinleme ile ögrenilenler.
Hatirlama konusunda üç altin kural vardir.
Birincisi: Çalisma seansi 20-40 dakikadir, ve bu sürenin sonunda ne
hatirlanacaginin sinanmasi gerekir.
Ikincisi: 20-40 dakikalik bir çalisma ve on dakikalik tekrari, 10 dakikalik bir
dinlenme izlenmelidir.
Üçüncüsü: Dinlenme sirasinda kendinize bir ödül verin, çünkü bunu hak ettiniz...
