Okulda ögrenmeler büyük ölçüde okumaya ve dinlemeye dayanir. Özellikle
siniflarda ögrenci sayisinin fazlaligi, uygulamali dersler için gerekli ortamin
olusturulmamasi , derslerin dinleme agirlikli olmasina neden olmaktadir. Günlük
yasamda da dinleme temel bir iletisim becerisidir. Bir yetiskin ortalama olarak
günün %31’ni dinleyerek geçirir. Diger iletisim becerileriyle karsilastirirsak;%7’si
yazma, %11’i okuma ve %21’ini konusma kapsar. Etkili not alma becerisinde
bahsedildigi gibi not almada öncelikli adim dinleme becerisinin
gelistirilmesidir.
Dinledigimiz birisinin,ögretmen,arkadas veya bir konferansta konusmaci, daha
sonra söylediklerinin hiç birini hatirlamadiginizin farkina vardiniz mi ? oysa
onun konusmasini duydunuz. Özellikle derslerde ögretmeni duyuyor fakat
dikkatinizi veremiyor olabilirsiniz. Bu durum dinleme ile duyma arsindaki farki
ortaya koyar. Duyma pasif, biyolojik bir süreçtir. Çevreden gelen sesler kulak
tarafindan alinir. Dinleme ise bilissel bir etkinligi kapsayan bir süreçtir ve
gelen bilgi yorumlanir. Dinleme amaçli ve kisitlidir, düsünmeyi içerir.
Dinlemede dikkatin ders süresince sürdürülebilmesi ve anlatilanlarin
ögrenilebilmesi ve anlatilanlarin ögrenilebilmesi dinleme becerisinin
gelistirilmesine baglidir. Derste dinleme yolu ile ögrenme, ögrencinin kendi
basina ögrenmesinden hem daha etkili hem de daha kisa sürede gerçeklesir. Çünkü
;
1- Sinif içinde yapilan sözlü anlatimlar konunun özünü ve en can alici yanlarini
ögrenciye verme olanagi saglar.
2- Anlatimda yazi tahtasi, harita, çizelge v.b. görsel araçlarin kullanilmasi
görsel-isitsel dinleme olanagi saglar.
3- Sinif içi grup etkilesimi ögrenmede etkilidir.
4- Sinif içi etkilesimde ögrenci, sinavlarda sorumlu oldugu yerlerin ip uçlarini
ögrenir. Bu da ögrencinin sinav hazirligini daha bilinçli yapmasina yardimci
olur. Dolayisiyla ders basarisini artirir.
Iyi bir dinleyici olmak etkin dinleme becerilerine sahip olmayi gerektirir ve bu
beceriler gelistirilebilir;
1- Ekin dinlemenin ön kosulu dinlemeye hazirlikli olmaktir. Bunun için dersten
önce hazirlik yapilmalidir.
2- Dinleme karsilastirma sürecidir; düsünceleri yakalama, düsüncelerin önemini
saptama ve diger düsüncelerle iliskileri bulmayi içerir.
3- Ögrenci dersi dinlerken ögretmenin söylediklerinden yola çikarak daha sonra
söyleyeceklerini kestirmeye çalismalidir.
4- Ögrenci dikkatin konudan kaymasini önlemek için konunun ana ve yardimci
düsüncelerini bulmaya çalismalidir. Temel düsünceleri bulmak için su sorular
sorulabilir?
• Bu dersin amaci ne? Ögretmenin mesaji nedir? Dersin ana noktalari nelerdir?
• Düsünceler nasil düzenlenmistir ? Bir düsünce digeri için ipucu mu ? Yeni
bir düsünce mi ?
5- Ögretmenin özellikleri ve bireysel biçimi ile degil dersin özüne odaklasmak
gerekir.
6- Etkin dinleyici olmak için ders süresince sunlar yapilmalidir;
• Ders süresince kendinize sorular sorun
• Aralarda konunun ana noktalarini özetleyin.
• Sonuçlari kendi kendinize çikarin.
• Derste geçen düsüncelerin yasamla iliskisini kurun.
Ögrenci konulari derste ögrenmek istiyorsa devami aksatmamali, ögretmeni en iyi
dinleyebilecegi yere oturmali ve ögretmenin anlattiklarini içinden tekrar
etmelidir. Hiç süphesiz not alma bölümünde anlatildigi gibi derste not tutmak,
dinlemenin etkinligini artiracak ve animsamayi kolaylastiracaktir.
